Hazar Denizi (371.000 km²)

0
131

Hazar Denizi, ismini 7. ve 11. yüzyılda varlığını sürdürmüş bir Türk devleti olan Hazar Kağanlığından almıştır. Şu anda bu denize beş ülkenin kıyısı bulunmaktadır. Bu ülkeler : Kazakistan (2320km), Türkmenistan (1200km), Azerbaycan (955km), İran (850km) ve Rusya (695km) dır. Deniz, %1.2 tuzluluk oranı ile hem göl hem de deniz özellikleri taşımaktadır. Petrol yatakları bakımından oldukça zengindir. Tektonik göl sınıfında yer almaktadır.

hazar-denizi
Caspian Sea

Hazar Denizi, yaklaşık 1200 km uzunluğa ve yaklaşık 200-445 km genişliğe sahip dünyanın en büyük tuzlu gölüdür. Denizin büyüklüğü yaklaşık 370.000 metrekaredir. Okyanuslar ile arasında hiç bir bağlantı olmamasından dolayı buharlaşmaya ve yağışa bağlı olarak su seviyesinde değişimler olmaktadır. 1930-1957 seneleri arasında sıcaklık ve buna bağlı olarak buharlaşmanın etkisi, aynı zamanda az yağış alması sebebi ile su seviyesi yaklaşık 25m azalmıştır. Aynı zamanda bu denize dökülen suların %80’lik bir bölümünü sağlayan Volga (İdil) Nehri’nin Endüstriyel ve sulama maksadıyla kullanılması için başka yönlere iletilmesi de su seviyesinin azalmasının önemli sebeplerindendir.

hazar-denizi-azerbaycan
Azerbaycan Sahili

ve buna bağlı olarak buharlaşmanın etkisi, aynı zamanda az yağış alması sebebi ile su seviyesi yaklaşık 25m azalmıştır. Aynı zamanda bu denize dökülen suların %80’lik bir bölümünü sağlayan Volga (İdil) Nehri’nin Endüstriyel ve sulama maksadıyla kullanılması için başka yönlere iletilmesi de su seviyesinin azalmasının önemli sebeplerindendir.

Kuzey kesimlerinin sığ bölgelerinde mersin balığı avlanır. Bu balık türünden bol miktarda havyar elde edilir. Güney kesimleri en derin bölgeleri kapsar . 1025 m ile en derin bölgesi de Güneyinde bulunur. Güney bölgesinin tuz oranı %0,13’tür. Sülfat oranının yüksek olması neticesinde Doğu bölgelerindeki sığ bölümlerinde sodyum sülfat (Na2SO4) yatakları bulunur.

hazar-denizi-harita
Caspian Sea Map

HAZAR DENİZİ İKLİMİ


Deniz’in iklimi bölge bölge değişiklik göstermektedir. Kuzey bölümünde karasal iklim , güney ve orta bölümlerinde ise ılıman iklim görülmektedir. Yaz aylarında 25-27 °C , kış aylarında -10 ile 10 °C arasında değişmektedir. Senelik 200-1750 mm yağış miktarı bulunmaktadır.

hazar-denizi
Caspian Sea Beach

Hazar Denizi’ne beş ülke ve otuz adet şehrin kıyısı bulunmaktadır.

Azerbaycan:
Astala, Neftcala, Bakü, Salyan, Şabran, Xudat, Haçmaz, Sumgayıt, Siyezen, Masallı, Lankeran
İran:
Astara, Tonekabon, Babolsar, Rudsar, Bandar Arzali, Reşt, Bandar Türkmen, Ramsar, Çalus, Lavandvil, Çubar, Galugah, Fereydun Kenar
Kazakistan:
Aktav, Atırav
Rusya:
Astarahan, Derbent, Mahaçkale
Türkmenistan:
Türkmenbaşı

HAZAR DENİZİ’NE DÖKÜLEN ON NEHİR

İdil, Kura, Ural, Samur, Emba, Sulak, Etrek, Kuma, Terek, Astara Çayı

hazar-denizi-petrol
Caspian Sea Petrol

Denizin altında yatan kaynaklardan yararlanabilmek adına sınırdaki ülkelerin 20 seneyi aşkın müzakerelerin bir sonuca bağlanması adına Hazar Anlaşması imzalanmıştır.

HAZAR ANLAŞMASI MADDELERİ

  • Kıyıdan 15 mile kadar uzanan bölüm ülkelerin kendi arazisidir.
  • Petrol ve doğalgaz boru hatları için ülkeler karşılıklı uzlaşmaya varacaklar.
  • Kıyıdan itibaren 25 mile kadar ülkelerin balıkçılık alanıdır
  • Denizde yabancı asker bulunmayacaktır.
  • Kalan kısımlar ortak kullanım alanı olacaktır.
  • Denizin tabanı komşular arasında bölünecektir.

kaynak: Hazar Denizi

Bir önceki yazımız olan Sömürgecilik (15. yüzyıl) başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz