Obsesif Kompulsif Bozukluk

0
95

Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedir?

Çoğumuz hayatımızın kimi dönemlerinde belli stres verici olayları sürekli olarak düşünmek zorunda kalmışızdır. Verilecek meslek kararları ya da eğitim programı tercihleri, belli amaçlar uğruna başarılı olunması gereken sınavlar veya eş seçimi gibi kararlar herkesin az ya da çok düşünmek durumunda kaldığı ve bazen de bu düşüncelerden bunaldığı ve strese girdiği durumlara örnek olarak verilebilir. Fakat psikoloji literatüründe bir hastalık var ki, bütün bu düşüncelerden ayrı olarak gerçek yaşamla tam olarak örtüşmeyen ve kişinin kendini sürekli düşünmekten alıkoyamadığı ve dahası bu düşüncelerinin sonucunda da tuhaf ritüeller şeklinde kendini gösteren davranışsal eylemlere dönüşen bir yapıya sahip, tam olarak adı ise “obsesif kompulsif bozukluk”.

obsesif-kompulsif-bozukluk
Obsesif Kompulsif Bozukluk

Obsesif Kompulsif Bozukluk Tanımı

Obsesif Kompulsif Bozukluk aslında bir tür aşırı takıntı hastalığıdır. Obsesyon düşünce boyutunda bir takıntıya işaret ederken kompulsiyon ise davranışlarda var olan bir takıntıyı ifade etmektedir. Genel olarak bakıldığında bu hastalığa sahip kişilerde düşünceye dayalı olan takıntılar, kompulsiyonu da yani davranışsal takıntıları da beraberinde getirmektedir. Tabi ki birçok insan çeşitli nesne ya da davranışlara değer yüklüyor veya zamanını veriyor olabilir. Fakat bu durumun hastalık olarak nitelendirilebilmesi için;

  • Kişinin günde 1 saatinden fazla zamanını alması,
  • Söz konusu eylemi yaparken zorunluluk dolayısıyla yapması yani eylemden zevk almaması,
  • Yaptığı ya da düşündüğü şeylerin gerçek dünyada pek bir karşılığının olmaması gerekir.

Bu maddeleri biraz daha açmak gerekirse, bir kişinin sürekli yaptığı davranış veya sürekli bir düşünme durumu kişinin isteğine bağlı olarak ve zevk alarak yaptığı bir eylemse bu durum hastalık olarak nitelendirilmemektedir. Buna örnek olarak bir kitap yazarının belli saatler boyunca yazacağı kitabın senaryosu üzerine düşünmesi söylenebilir. Fakat hastalık denilen boyut ise kişiyi rahatsız etme düzeyine ulaştığında meydana gelir. Mesela bir kişinin sürekli olarak kendisine bir mikrop ya da pis bir şey bulaşacağını ve bunun sonucunda da hasta olacağını düşünmesi obsesyona örnek olarak verilebilir.

Diğer ayırıcı kriter ise kişinin düşündüğü ya da yaptığı şeylerin gerçek dünyada karşılıklarının olmamasıdır. Yani düşünülen şeyler ve yapılan davranışlar kişinin gerçekte bir işine yaramamakta hatta bazen de kişiye zarar vermektedir. Ayrıca bu durumlar genellikle saçma olarak nitelendirilebilir. Mesela bir kişinin kaldırımda yürürken kaldırım taşlarının çizgileri üzerine basmamaya çalışarak yürümesi ve eğer basarsa başına kötü bir şey geleceği düşüncesi bu duruma örnek olarak verilebilir. Obsesif kompulsif bozukluğuna sahip bir hasta yaptığı davranışların veya sürekli olarak aklına gelen düşüncelerin mantıksız olduğunu bilir fakat bunları yapmaktan kendini alamaz.

Bu konudaki yazılara bakıldığında bu bozukluğun nedenleri konusunda hala bir uzlaşma sağlanamamıştır. Bazı yazarlara göre hastalığın sebebi genellikle fizyolojik sebeplerden kaynaklanmaktadır. Fakat bazı araştırmacılar ise hastalığın nörolojik veya kimyasal bir nedeninin olmadığını iddia etmektedirler.

Obsesyonların ve Kompulsiyonların Çeşitleri

Obsesyonlar (takıntılı düşünceler) genellikle pislik ya da bulaşıcı bir hastalık, simetri eksikliğine tahammülsüzlük ya da aşırı simetri takıntısı, belirsizliğin sıfıra indirgenmesi ve her şeyi kontrol etme ihtiyacı ve olumsuz bir durumla karşılaşma şeklinde gruplandırılabilir. Her hastada çeşitlilik göstermekle birlikte bu düşünceler kendi içinde farklılaşabilmektedir.

Kompulsiyonlar ise bir şeyleri sayma (kaldırım taşları gibi), kişisel ve çevresel temizlik (kişinin sürekli ellerini yıkaması ya da evi her saat başı süpürmesi gibi), uzak durma (insanlarla el sıkışmaktan ya da yakın durmaktan çekinme ve uzaklaşma gibi) ve kontrol etme (lambalar, ocak vb.) olmak üzere dört farklı grupta toplanabilir.

Yukarıda bahsedilen gruplamalar genel bir yapıdır. Fakat daha spesifik takıntılara bakıldığında ise düşünce ve davranışların içeriğinin değiştiği görülmektedir. Bunlara da kısaca değinilecek olursa dini içerikli obsesyonlar ve kompulsiyonlar (örnek olarak kişinin sürekli olarak, yaptığı bir ibadetin kabul olmadığını düşünmesi ve eylemi tekrarlaması), cinsel obsesyonlar (kişinin aklına istemsiz olarak pornografik içerikli düşünceler gelmesi), zarar verme veya saldırganlık düşüncesi (kişinin birilerini öldüreceği ya da yaralayacağı düşüncesi) daha spesifik obsesyonlara örnek olarak verilebilmektedir.

takinti
Obsesif Kompulsif Bozukluk aslında bir tür aşırı takıntı hastalığıdır.

Obsesif Kompulsif Bozukluğun Tedavisi

Bu hastalığın tedavisinde kullanılan en yaygın yöntem bilişsel davranışçı terapidir. Bilişsel yöntemle hastanın hatalı ve yanlış düşünceleri değiştirilmeye çalışılırken, davranışsal yöntemlerle (maruz bırakma, sistematik duyarsızlaştırma gibi) kişinin davranışları bitirilmeye çalışılmaktadır. Bu yöntemlerin kullanımı sırasında yardımcı olması açısından ilaçlara da başvurulduğu görülmektedir. Çünkü davranışçı yöntemler kişiyi zorladığından dolayı süreci kolaylaştırmak ve hastanın en rahat şekilde hastalığından kurtulmasını sağlamak amaçlanmaktadır.

Ayrıca hastalık için yalnızca ilaç tedavisi de kullanılabilmektedir. Bir ile iki yıl arasında kullanılan ilaçlar hastalığın iyileşmesinde işe yarayabilmektedir fakat nüksetmeleri önlemek için eş zamanlı olarak terapinin de yapılması önerilmektedir.

Bir önceki yazımız olan 8 Madde'de Muhteşem Egzersiz başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz